10 loại dụng cụ Phay CNC phổ biến và cách lựa chọn

Phay CNC là một trong những phương pháp gia công cắt gọt phổ biến trong ngành cơ khí chính xác. Trong quá trình này, dụng cụ phay CNC giữ vai trò quan trọng trong việc quyết định chất lượng bề mặt, độ chính xác, năng suất và chi phí gia công. Tùy thuộc vào hình dạng chi tiết, vật liệu gia công và yêu cầu kỹ thuật, người vận hành có thể lựa chọn nhiều loại dụng cụ khác nhau cho phù hợp.

Vậy có những loại dụng cụ phay CNC nào phổ biến và nên lựa chọn như thế nào? Hãy cùng SPIT tìm hiểu 10 loại dụng cụ thường gặp trong gia công CNC dưới đây.

Dao phay ngón – End Mill

Dao phay ngón (End Mill)

Dao phay ngón (End Mill) là một trong những loại dụng cụ phổ biến và đa năng nhất trong gia công phay CNC. Dao có khả năng cắt ở phần đầu và chu vi, cho phép thực hiện nhiều nguyên công khác nhau như phay mặt, phay rãnh, phay hốc và gia công biên dạng.

Một dao phay ngón (End Mill) tiêu chuẩn sẽ có những bộ phận cơ bản như sau:

– Shank: Chuôi dao

– Cutting Edge: Lưỡi cắt

– Rake Flute Gulet: Mặt trước lưỡi cắt (mặt thoát phoi)

– End Tooth: Mặt đáy

– Secondary Eccentric Relief / Secondary Relief: Mặt hớt lưng

– Gash: Rãnh thoát phoi mặt đáy

– Overall Length: Chiều dài tổng thể

– Length Below Shank: Chiều dài sử dụng tối đa

– Length of Cut: Chiều sâu cắt tối đa

– Diameter of Cut / Cutting Diameter: Đường kính cắt

– Shank Diameter: Đường kính chuôi

– Helix Angle: Góc xoắn

– Dish Angle: Góc lõm

– Primary Land: Bề rộng mặt sau chính của lưỡi cắt

– Land: Bề rộng mặt sau lưỡi cắt

– Rake Angle: Góc trước (góc cào)

– Gaging Depth: Độ sâu phần lõm lưỡi cắt.

Một số dạng dao phay ngón thường gặp gồm:

– Dao phay ngón đầu phẳng (Square End Mill): phù hợp với phay mặt phẳng, phay hốc và tạo các góc sắc.

– Dao phay ngón bo góc (Corner Radius End Mill): có bán kính bo tại góc dao, giúp tăng độ bền lưỡi cắt và giảm nguy cơ sứt mẻ.

– Dao phay ngón đầu cầu (Ball Nose End Mill): phù hợp với gia công biên dạng 3D, bề mặt cong và các hình dạng phức tạp.

Việc lựa chọn loại dao phay ngón cần dựa trên hình dạng chi tiết, vật liệu gia công và yêu cầu về độ chính xác, độ nhám bề mặt.

Dao phay mặt đầu – Face Mill

Dao phay mặt đầu (Face Mill)

Dao phay mặt đầu (Face Mill) được thiết kế để gia công các bề mặt phẳng với năng suất cao. Dao thường có nhiều lưỡi cắt hoặc sử dụng các mảnh dao thay thế, cho phép loại bỏ lượng vật liệu lớn trong thời gian ngắn.

Dao phay mặt đầu thường được sử dụng để:

– Phay phẳng bề mặt lớn.

– Loại bỏ nhanh lượng dư vật liệu.

– Chuẩn bị bề mặt trước khi gia công tinh.

– Gia công các chi tiết có kích thước lớn.

So với dao phay ngón, dao phay mặt đầu có thể bao phủ diện tích gia công lớn hơn. Chúng thường được sử dụng để phay phẳng các bề mặt lớn. Do đó, hầu hết các nhà sản xuất sử dụng chúng để loại bỏ lượng dư vật liệu thô trước khi tiến hành gia công tinh.

Dao phay rãnh và dao phay rãnh then – Slot Cutter & Keyseat Cutter

Dao phay rãnh (Slot Cutter) và dao phay rãnh then (Keyseat Cutter)

Phay rãnh là phương pháp gia công sử dụng máy phay để tạo ra các đường rãnh hoặc hốc trên bề mặt phôi. Quá trình này được thực hiện bằng cách quay dao phay rãnh với tốc độ cao để cắt gọt vật liệu và tạo rãnh theo yêu cầu.

Dao phay rãnh (Slot Cutter) và dao phay rãnh then (Keyseat Cutter) được sử dụng để tạo các rãnh có kích thước và vị trí chính xác trên phôi.

Các ứng dụng phổ biến gồm:

– Gia công rãnh then.

– Gia công rãnh dẫn hướng.

– Tạo các rãnh có chiều rộng xác định.

– Gia công các chi tiết cần độ chính xác cao về kích thước rãnh.

Việc lựa chọn đường kính và chiều rộng dao cần phù hợp với kích thước rãnh cũng như yêu cầu dung sai của chi tiết.

Dao phay rãnh chữ T – T-Slot Cutter

Dao phay rãnh chữ T (T-Slot Cutter)

Dao phay rãnh chữ T (T-Slot Cutter) là một loại dụng cụ cắt có phần thân dao hình chữ T đặc trưng, được sử dụng để tạo ra các rãnh hình chữ T trên bề mặt vật liệu. Chúng thường được ứng dụng khi cần tạo các khe hoặc rãnh có độ chính xác cao.

Các bộ phận chính cấu thành nên dao phay chữ T:

– Thân dao: có dạng chữ T, với phần đầu chữ T (đầu dao) được thiết kế để gắn các lưỡi cắt. Phần thân chữ T giúp tăng độ cứng và khả năng chịu tải cho dao, cho phép phay vật liệu cứng và gia công nặng. – Lưỡi cắt: được gắn vào phần đầu chữ T của thân dao. Dao phay T thường có nhiều lưỡi cắt (thường từ 2 đến 6 lưỡi) và có nhiều hình dạng khác nhau (hình tam giác, hình vuông hoặc hình chữ nhật, tùy thuộc vào ứng dụng cụ thể).

– Cán dao: được gắn vào phần dưới của thân dao, làm nhiệm vụ kết nối dao phay với máy phay. Cán dao có nhiều kiểu dáng khác nhau để phù hợp với đa dạng loại máy. Kích thước cán dao phụ thuộc vào kích thước máy phay và kích thước dao phay.

Loại rãnh này thường xuất hiện trên:

– Bàn máy CNC.

– Bàn máy phay.

– Đồ gá.

– Hệ thống kẹp và cố định phôi.

Thông thường, quá trình gia công sẽ được thực hiện theo nhiều bước. Phần rãnh hẹp có thể được tạo trước, sau đó dao phay chữ T mở rộng phần bên dưới để hình thành biên dạng hoàn chỉnh. Nhờ thiết kế chuyên dụng, dao giúp tạo ra rãnh có kích thước phù hợp cho các mối ghép và hệ thống bu-lông chữ T.

Mũi khoan – Drilling Bit

Mũi khoan kim loại (Drilling Bit)

Mũi khoan kim loại là vật dụng chuyên dùng để xử lý các bề mặt làm từ kim loại như: sắt, thép, nhôm,... Mặc dù không phải là dụng cụ phay theo nghĩa hẹp, mũi khoan (Drill Bit) là một trong những dụng cụ cắt thường xuyên được sử dụng trên máy CNC để tạo lỗ.

Mũi khoan hoạt động bằng chuyển động quay để loại bỏ vật liệu và hình thành lỗ trên phôi. Tùy vào vật liệu và yêu cầu gia công, mũi khoan có thể khác nhau về:

– Vật liệu chế tạo.

– Đường kính.

– Hình dạng đầu mũi.

– Góc đỉnh.

– Lớp phủ.

Việc lựa chọn đúng mũi khoan giúp cải thiện độ chính xác của lỗ, khả năng thoát phoi và tuổi thọ dụng cụ.

Các Loại Drill Bit Phổ Biến

– Twist Drill Bit: Đây là loại mũi khoan phổ biến nhất, được sử dụng để khoan lỗ trong kim loại, gỗ và nhựa.

– Flat Drill Bit: Mũi khoan phẳng dùng để khoan lỗ lớn và rộng, thường được sử dụng trong gỗ.

– Step Drill Bit: Mũi khoan bước có hình dạng hình nón, chia độ theo đường kính để khoan lỗ có kích thước khác nhau.

– Countersink Drill Bit: Mũi khoan xiên được dùng để tạo rãnh cho đầu vít nằm bên trong.

– Masonry Drill Bit: Mũi khoan bê tông, dùng để khoan lỗ trong bê tông và gạch.

– Spade Drill Bit: Mũi khoan đuôi cá, thường dùng để khoan các lỗ lớn trên gỗ.

Dao phay ren – Thread Mill

Dao phay ren (Thread Mill)

Dao phay ren (Thread Mill) là loại dụng cụ cắt gọt dùng trên máy CNC để gia công ren trong hoặc ren ngoài thông qua chuyển động nội suy theo các trục X, Y và Z. Là phương pháp gia công ren trên chi tiết hoặc phôi sử dụng dụng cụ cắt có diện tích tiếp xúc hạn chế với phôi. Đối với ren trong (ren nằm bên trong lỗ), dụng cụ phay ren có đường kính nhỏ hơn lỗ và quay với tốc độ tương đối cao trong khi di chuyển theo quỹ đạo tròn dọc theo chu vi của lỗ. Điểm khác biệt giữa phay ren và taro ren nằm ở chỗ: dụng cụ taro có đường kính tương ứng với lỗ cần tạo ren và tiếp xúc với phôi trên toàn bộ chu vi của nó trong quá trình gia công.

Thread Mill đặc biệt hữu ích khi:

– Gia công ren có kích thước lớn.

– Gia công vật liệu có độ cứng cao.

– Yêu cầu kiểm soát chính xác kích thước ren.

– Cần giảm rủi ro khi dụng cụ bị gãy trong lỗ.

Dao phay một lưỡi – Fly Cutter

Dao phay một lưỡi - Fly Cutter

Fly Cutter là loại dao phay sử dụng một lưỡi cắt được lắp trên thân dao. Một số thiết kế cho phép điều chỉnh vị trí lưỡi cắt để thay đổi đường kính gia công.

Fly Cutter thường được sử dụng để:

– Phay phẳng bề mặt.

– Gia công các bề mặt có diện tích lớn.

– Thực hiện các nguyên công cần độ phẳng tương đối cao.

Ưu điểm của loại dao này là cấu tạo đơn giản và có thể đạt hiệu quả tốt trong một số nguyên công phay mặt. Tuy nhiên, khi yêu cầu năng suất cao hoặc cần nhiều lưỡi cắt tham gia đồng thời, Face Mill thường là lựa chọn phù hợp hơn.

Dao phay vát mép – Chamfer Mill

Dao phay vát mép (Chamfer Mill)

Dao phay vát mép (Chamfer Mill) được sử dụng để tạo các cạnh vát trên chi tiết, đồng thời hỗ trợ loại bỏ bavia và cạnh sắc sau gia công.

Vát mép không chỉ giúp cải thiện tính thẩm mỹ mà còn mang lại một số lợi ích như:

– Loại bỏ cạnh sắc gây nguy hiểm khi thao tác.

– Giảm bavia.

– Hỗ trợ quá trình lắp ráp.

– Tạo hình dạng cạnh theo yêu cầu bản vẽ.

– Hoàn thiện chi tiết sau các nguyên công cắt gọt.

Đây là loại dụng cụ thường được sử dụng ở các công đoạn hoàn thiện chi tiết.

Dao phay cạnh bên – Side Mill

Dao phay cạnh bên (Side Mill)

Dao phay cạnh bên (Side Mill) có lưỡi cắt trên phần chu vi và có thể kết hợp với lưỡi cắt ở mặt bên tùy thiết kế. Nhờ đó, dao có khả năng gia công theo phương ngang và tạo các rãnh hoặc biên dạng trên cạnh phôi.

Side Mill thường được sử dụng cho:

– Phay rãnh.

– Phay các bậc.

– Gia công cạnh bên.

– Gia công các biên dạng phức tạp.

– Một số ứng dụng yêu cầu rãnh sâu.

Khi lựa chọn Side Mill, cần xem xét chiều sâu rãnh, chiều rộng rãnh, vật liệu phôi và khả năng thoát phoi để đảm bảo quá trình cắt ổn định.

Dao doa – Reamer

Dao doa (Reamer)

Dao doa (Reamer) là dụng cụ gia công tinh được sử dụng để mở rộng và hoàn thiện các lỗ đã được tạo trước đó.  Khác với mũi khoan, dao doa chủ yếu được sử dụng để đạt độ chính xác kích thước và chất lượng bề mặt cao hơn cho lỗ.

Dao doa phù hợp với những ứng dụng yêu cầu:

– Dung sai lỗ chặt.

– Kích thước lỗ ổn định.

– Bề mặt lỗ nhẵn.

– Độ chính xác cao trong quá trình lắp ráp.

Thông thường, lỗ sẽ được khoan hoặc gia công sơ bộ trước, sau đó sử dụng dao doa để đạt kích thước và chất lượng bề mặt cuối cùng.

Kết luận

10 loại dụng cụ trên đáp ứng những nhóm nguyên công khác nhau trong gia công CNC, từ phay mặt, phay rãnh, khoan, tạo ren đến gia công tinh và hoàn thiện lỗ. Tuy nhiên, lựa chọn dụng cụ phay CNC không chỉ dựa trên tên gọi hay kích thước dao. Vật liệu phôi, hình dạng chi tiết, yêu cầu dung sai, độ cứng vững của máy, chế độ cắt và sản lượng đều cần được xem xét để lựa chọn giải pháp phù hợp.

Đối với các ứng dụng gia công cơ khí chính xác, việc lựa chọn đúng dụng cụ không chỉ giúp cải thiện chất lượng sản phẩm mà còn góp phần tăng năng suất, kéo dài tuổi thọ dao và tối ưu chi phí gia công.

SPIT cung cấp đa dạng dụng cụ cắt và giải pháp gia công cho ngành cơ khí – chế tạo. Liên hệ SPIT để được tư vấn lựa chọn dụng cụ phù hợp với vật liệu, máy gia công và yêu cầu cụ thể của từng ứng dụng.

📞 Miền Bắc: 0966 193 229 | 0393 600 095

📞 Miền Nam: 0906 826 959 | 0931 132 729

🌐 Facebook: SPIT – Saigon Precision Industrial Tools Company

SPIT – Giải pháp dụng cụ cắt chính xác cho gia công cơ khí